ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی سێیەم


ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دوژمنەکەت بناسە – هەڕەشە هەنووکەییەکان و ناوچەی ئامادەیی بۆ توشبوون

ئامانجەکان و فێربوون لێیان

فێربوونی ئامانجەکان بۆ ئەم بەشە تێگەیشتنە لە هەڕەشە هەنوکەییەکان و ناوچەکانی ئامادەیی بۆ توشبوون، واتە تۆ لە خاڵە لاوازییەکانی سیستمەکان  و کردارەکان، تۆ لە هەڕەشەکان و کردارە ناحەزەکان تێدەگەیت کە ڕووبەڕووی خۆت و کەسانی تر دەبێتەوە لەسەر ئینتەرنێت لە هاکەرەکانەوە بۆ نیزامی تەشفیر کردن و لە exploit kitsەوە بۆ popsەکان.

Overprovisioning چییە؟

چونکە کۆمپیوتەر سیستەمی دوانەیی بەکاردێنێت، بۆیە قەبارەی مێمۆری بە شێوەی توانی دووە: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024… بەڵام ئەگەر بچی لە بازاڕ SSD یەک بکڕی قەبارەکانیان لە توانی 2 لایان داوە: 120, 240, 500…. لەوانەیە وا هەست بکەی کە فێڵت لێکراوە. بەڵام لە ڕاستیدا وانییە، چونکە SSD یش هەر قەبارەکەی بە توانی 2 ـە، بەڵام بەهۆی شێوازی کارکردنی واباشە کە بەشێکی بە بەتاڵی بەجێبهڵێدرێ. واتە کۆمپانیا بە ئەنقەست بەشێکی SSD یەکە وا لیدەکات کە بەکارهێنەر نەتوانێ داتای تێدا دابنێت بۆ درێژکردنەوەی تەمەنی SSD یەکە. ئەو دیاردەیە پێی دەگوترێ Overprovisioning.

ئەندازیاری پێچەوانە چیە؟

ئەندازیاری پێچەوانە(Reverse Engineering) بریتیە لە کرداری وردبوونەوە و شیکردنەوەی کاری سیستەمێک یان ئامێرێک بۆ تێگەشتن لە شێوازی دروستکردنی و چۆنیەتی کارکردنی بە مەبەستی باشترکردن یان دروستکردنەوەی ئەو سیستەمە، ئەم تەکنیکە پێشووتر لە بواری تردا بەکاردەهات بەڵام ئێستا بەشێوەیەککی بڵاو لە بواری نەرمەکاڵا و ڕەقەکاڵای کۆمپیوتەردا بەکاردێت. (هەندێک جار وشەی (باک ئێنجنیرینگ)یش بۆ هەمان مەبەست بەکاردێت واتە (ئەندازیاری دواوە)

ستانداردی یونیکۆد: جیاوازی نێوان UTF-8, UTF-16, UTF-32

لە بەشی یەکەم باسێکی کورتی یونیکۆدمان کرد و پەیوندی یونیکۆدمان لەگەڵ زمانی کوردی خستەڕوو. لە بەشی دووەم باسی ئینکۆدینگ دەکەین. زۆرمان گوێ لێبووە کە کۆمپیوتەر زانیاری بە سفر و یەک هەلدەگرێت، بەڵام چۆن دەتوانێت نووسین، وێنە، ڤیدیۆ بکاتە سفر و یەک؟ گۆڕینی نووسین بۆ سفر و یەک پێی دەگوترێ Encoding و گۆڕینی سفر و یەک بۆ نووسین پێی دەگوترێ Decoding.

باسێکی وردی software versioning

کورتەی بابەت

ھەر نەرمەکاڵایەک لە جیھان کە دەردەچێت چەند ژمارەیەک یان ناوێکی تایبەتی لەدواوەیە بەم ژمارە و نوسینە تایبەتیانە دەڵێن وەشان و ھەریەکەیان مانایەکی تایبەتیان ھەیە کە لەسەر ھەموو کەسێک کە لە بواری پرۆگرام نوسین و  کاری گەشەپێدانی نەرمەکاڵا دەبێت ئاگاداربێت ئەم بابەتە باسێکی وەشانەکانی نەرمەکاڵا دەکات بە جۆرێک کە بیرۆکەیەکی رێک و پێک لەسەر ئەم بابەتە دروست بکەیت

باسێکی وردی Authentication و Authorization

لە نوسینی ئەمجارەمدا بە پێویستم زانی باسێکی وردی دوو چەمک بکەم کە ھەموو کەسێک لە بواری تەکنەلۆجیا زوو یان درەنگ توشیان دەبێت و دەبێت زانیاری ھەبێت لەسەریان ئەم دوو چەمکەش بریتین لە Authentication و Authorization، ئەم بابەتە زیاتر وردبینی دەخاتە سەر لایەنە تەکنیکیەکە چۆن کەسێکی پرۆگرامساز سوود لەم بابەتە وەرگرێت و بتوانێت بیرۆکەکانی خۆی لەناو سیستەم و ماڵپەرەکانیدا جێبەجێ بکات.

یونیکۆد: ستانداردی یونیکۆدی کوردی

ئەو وتارە بەشێکە لە پڕۆژەیەکی درەختی گەشەپێدەران بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری دەربارەی یونیکۆد. زۆر سوپاسی هەموو بەشداربوان دەکەین: احمد عبدالله، ماریا جاسم، دلێر احمد، هەکار محمود، ئالا میرعاج و هەردی لقمان.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی دووەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – ناسینی خۆت – دیمەنی هەڕەشە و لاوازی (ئامادەیی بۆ توشبوون)

ئامانجی ئەم بەشە تێگەیشتنە لە بناغەی یاساکانی ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity)، کە چۆن ئەم ڕێسایانە جێبەجێ دەبێت لەسەر هەر حاڵەتێک بەتایبەت ئەوانەی کە تایبەتە بە خۆمان، کەواتە ئێمە دەتوانین ئەو بەشانە دابمەزرێنین و پیادە بکەین کە بەرەنگاری ئەو لاوازیانە دەبنەوە، کەواتە تۆ لەو پەیوەندییانە تێدەگەیت کە لە نێوان ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity) هەن، ئەو ڕێسایانەی لەم بەشەدا فێری دەبیت پێویستە لە مێشکتدا بیهێڵیتەوە و جێبەجێی بکەیت بە درێژای ئەو گەشتەی بەناو زنجیرە بابەتەکەدا دەیکەین.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی یەکەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دەستپێک

سڵاوتان لێبێت ئەزیزان، لە زنجیرە بابەتێکی نوسراودا باس لە پارێزگاری ئەلیکترۆنی دەکەین، ئاشنا بوون بە هەموو ڕێگاکان و چونە ناو قوڵای و چارەسەر کردنیان، ئەم بابەتانە بە شێوەی زنجیرەییەو هەر جارە زنجیرەیەک بڵاو دەکەینەوە وە لە زنجیرەی یەکەمدا تەنها ناساندنێک بە بابەتەکە دەکەین، بابەتەکان تۆزێک وشک و قورسن بەڵام هەنگاو بە هەنگاو لەگەڵی بڕۆن و ئەو وشانەی کە بەکارمان هێناوە بەسراوەتەوە بە لینکەوە دەتوانن زانیاری زیاتری لەسەر وەرگرن لە سەرچاوەکانی ترەوە.