ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی سێیەم


ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دوژمنەکەت بناسە – هەڕەشە هەنووکەییەکان و ناوچەی ئامادەیی بۆ توشبوون

ئامانجەکان و فێربوون لێیان

فێربوونی ئامانجەکان بۆ ئەم بەشە تێگەیشتنە لە هەڕەشە هەنوکەییەکان و ناوچەکانی ئامادەیی بۆ توشبوون، واتە تۆ لە خاڵە لاوازییەکانی سیستمەکان  و کردارەکان، تۆ لە هەڕەشەکان و کردارە ناحەزەکان تێدەگەیت کە ڕووبەڕووی خۆت و کەسانی تر دەبێتەوە لەسەر ئینتەرنێت لە هاکەرەکانەوە بۆ نیزامی تەشفیر کردن و لە exploit kitsەوە بۆ popsەکان.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی دووەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – ناسینی خۆت – دیمەنی هەڕەشە و لاوازی (ئامادەیی بۆ توشبوون)

ئامانجی ئەم بەشە تێگەیشتنە لە بناغەی یاساکانی ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity)، کە چۆن ئەم ڕێسایانە جێبەجێ دەبێت لەسەر هەر حاڵەتێک بەتایبەت ئەوانەی کە تایبەتە بە خۆمان، کەواتە ئێمە دەتوانین ئەو بەشانە دابمەزرێنین و پیادە بکەین کە بەرەنگاری ئەو لاوازیانە دەبنەوە، کەواتە تۆ لەو پەیوەندییانە تێدەگەیت کە لە نێوان ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity) هەن، ئەو ڕێسایانەی لەم بەشەدا فێری دەبیت پێویستە لە مێشکتدا بیهێڵیتەوە و جێبەجێی بکەیت بە درێژای ئەو گەشتەی بەناو زنجیرە بابەتەکەدا دەیکەین.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی یەکەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دەستپێک

سڵاوتان لێبێت ئەزیزان، لە زنجیرە بابەتێکی نوسراودا باس لە پارێزگاری ئەلیکترۆنی دەکەین، ئاشنا بوون بە هەموو ڕێگاکان و چونە ناو قوڵای و چارەسەر کردنیان، ئەم بابەتانە بە شێوەی زنجیرەییەو هەر جارە زنجیرەیەک بڵاو دەکەینەوە وە لە زنجیرەی یەکەمدا تەنها ناساندنێک بە بابەتەکە دەکەین، بابەتەکان تۆزێک وشک و قورسن بەڵام هەنگاو بە هەنگاو لەگەڵی بڕۆن و ئەو وشانەی کە بەکارمان هێناوە بەسراوەتەوە بە لینکەوە دەتوانن زانیاری زیاتری لەسەر وەرگرن لە سەرچاوەکانی ترەوە.

هێرشی CSRF چۆن ئەنجام دەدرێت؟

پێشەکی

لەم بابەتەدا باسی جۆرە هێرشێکی سەر ماڵپەرەکان دەکەین کە بەکاردێت بۆ هاککردنی بەکارهێنەرەکان یان گۆرانکاری لە ماڵپەردا کە لە ئەنجامی هەڵەی ماڵپەرەکەوە نیە بەڵکو لە ئەنجامی ئەوەیە کە چۆن وێبگەر هەڵسوکەوت دەکات، ئەوەی جێی ئاماژەیە ئەم جۆرە هێرشە ئەنجامدانی زۆر ئاسانە و هیچ ئامرازێکی وای پێویست نیە لەم بابەتەدا چۆنیەتی ئەنجامدانیشی رووندەکەینەوە، تێبینیەکی گرنگ ناوەرۆکی ئەم بابەتە تەنها بۆ مەبەستی فیرکاریە و ئاگاداربوون لەم جۆرە هێرشە بە هیچ شێوەیەک هانی بەکارهێنانی نادەین.

باسێک لە هێرشی دۆس – Denial-of-Service

باسێک لەسەر هێرشی دۆس

ئایا هەتا ئێستا هەستت کردووە کە ڕەنگە تۆ بەشێک بیت یا بەژداربیت لە کۆمەڵە تاوانێکی ئەلیکترۆنی کە لە جیهانی ئینتەرنێت-دا ڕوودەدا؟ هەتا ئێستا هەستت بەوە کردووە کە ڕەنگە هۆکارێکی بیت بۆ لەناوبردن،پەکخستن و تێکشکاندنی چەندان ماڵپەر و ڕایەڵە! یاخود بویتە بایەی زەرەری چەندان ملیۆن دۆلار لە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی ئەلیکترۆنی لە جیهاندا؟ ڕەنگە باوەڕ نەکەی بەڵام رەنگە تۆش بەشداری ئەو تاوانانەبیت بەبێ ئاگاداری خۆت.

پێشکەوتووترین جۆری هێرشی هاک – Quantum Insert

کوانتەم ئینسێرت – Quantum Insert

لە ئێستادا تەکنەلۆژیا قووڵبۆتەوە لە ژیانماندا بە جۆرێک لە هەموو کارێکی ڕۆژانەماندا پێویستمان دەبێت، بۆیە هەم لەلایەن دەوڵەتەوە یاخود کەسان و گروپی بێلایەنەوە رۆژانە تەکنەلۆجیا دەکرێتە ئامانج هەتاکوو بتوانن زۆرترین کەس قۆرخ کەن و سیخوڕی بکەن کە ڕەنگە زۆربەمان لەم کێشەیەدا تێوەگلابین.
لە پاش هەڵهاتنی ئێدوارد سنۆدن (Edward Snowden) لە ئاژانسی پاراستنی میللی – ئەمریکا (NSA) هەستا بە بڵاوکردنەوەی چەند بەڵگەنامەیەک سەبارەت بە چالاکیەکانی ئەم ئاژانسە؛ لە ناو یەکێک لە بەڵگەنامەکاندا باس لە جۆریک تەکنیکی هاک دەکات کە ئەم ئاژانسە بەکاریانهێناوە بۆ چوونەناو کۆمپیوتەری خەڵکەوە کە ناو نراوە (QUANTUMINSERT).

واژوی پەڕگە پاشەکەوتبوەکان (Checksum)

واژوی پەڕگە پاشەکەوتبوەکان

جۆرەکانی بیرگە و شێوازی پاشەکەوتکردنی پەڕگەکان

لە زانستی کۆمپیوتەردا چەند چەند جۆرە بیرگەیەک هەیە کە تێیدا پەڕگە کاتی و هەمیشەییەکانی تێدا هەڵدەگیرێت کە دەکرێن بە دوو بەشەوە یەکەمیان کە بیرگە سەرەکیەکانن دوو جۆریان هەیە یەکەمیان بیرگە بە ڕێتێبەریی ھەڕەمەکییەوە (Random-Access Memory) کە چەشنێک کۆگەی دراوەی کۆمپیوتەرە کە ئەیەڵێ دراوە لە کامە شوێنی ھەڕەمەکیدا کۆگە کرابێ، ڕاستەوخۆ ڕێ ببرێتە ئەوێ و دەست پێی بگا. پێچەوانەی ئەمە، چەشنەکانی تری کۆگەی دراوە وەکوو دیسکی سەخت، سی دی، دی ڤی دی و نەواری مەگنەتیک، لەبەر بێدەرەتانییەکانی داڕشتنی میکانیکی، تەنیا ئەوەیان بۆ ئەکرێ کە بە ڕیز و یەک لەدوای یەک درواەکان بخوێننەوە یان بیاننووسنەوە. ئەمەش ئەبێتە ھۆی ئەوە کە کاتی پێویست بۆ ڕێبردن بە شوێنی دراوەیەکی ڕەچاوکراو بەزۆری بەسترابێ بە شوێنە فیزیکییەکەیەوە.

سەرەتایەک بۆ نهێنەپەڕلە – بەشی دووەم –

کورتە باسێکی زیاتر لەسەر نهێنەپەڕلە

نهێنەپەرڵە هەروەکو لە جارەکەی پێشوو ئاماژەمان پێدا کە بریتیە لە زانستێک یاخود ڕێگایە کە دەبێتە هۆی پاراستنی زیانیار و پەرگەکانمان و هەروەها چۆنیەتی ئاڵوگۆڕ کردنی زانیاریەکان لە نێوان دوو کەسدا .. بۆ خوێندنی زیاتر تکایە کرتە لەسەر ئەم بەستەرە بکە ( سەرەتایەک بۆ نهێنەپەڕلە – بەشی یەکەم – ).

سەرەتایەک بۆ نهێنەپەڕلە – بەشی یەکەم –

کورتە باسێکی سەرەتای بۆ نهێنەپەڕلە

بەرەوپێشچوونی تەکنەلۆجیاو جیهانگیر بوون دووهۆکارن کە وایان لە ئامێرەکانی تەکنەلۆجیا کردووە باڵ بەسەر ژیانی مرۆڤدا بگرن بە جۆرێک زۆربەی کارو فەرمانەکانی مرۆڤ ڕادەپەڕێنێت بە کاتێکی کەم و خێرا و بێ هەڵە، لایەنێکی تریش گواستنەوەی پەیوەندیەکانە بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا چەند کێشەیەک ڕوویکردۆتە ئەم پەیوەندیانە ئەویش سیخوڕیکردنە جا چ لالەیەن تاکە کەس یاخود لایەنێک یاخود وڵاتێک، بۆیە ڕیگەیەکی بەکاردەهێنرێت بۆ ئەوەی بتوانرێت بە شێوازێکی پارێزراو ئەم پەیوەندیانە بەڕێوە ببرێت ئەویش لەڕیگەی نهێنەپەڕلە ( Cryptography ) ـەوە دەکرێ!