پاراستنی زانیاریەکان – Information Security

سڵاو لەپاش دابڕانێکی هێجگار زۆر، من سامڕەند حاجی سەرنوسەری ماڵپەری درەختی گەشەپێدەران و لێکۆڵەرەوەی بواری ئاسایشی زانیاریەکان لەگاڵتاندام بۆ زنجیرەیەک بابەت کە تایبەتە بە پاراستنی زانیاریەکان هەرچەندە چەندین بابەتی سەربەخۆ لەسەر پاراستنی زانیاریەکان لە ماڵپەرەکەماندا هەیە، بەڵام دەمانەوەێت هەمووی لە چەند زنجیرەیەکدا باس بکەینەوە. لە ماڵپەرەکەمانەوە بینەربە.

هه‌ڵه‌ی كۆده‌كانت بدۆزه‌وه‌‌ به‌ به‌كارهێنانی sentry.io

سه‌ره‌تا

هیچ كاتێك هه‌بووه‌ پرۆگرامێك نوسیوه‌و له‌ سه‌ر سێرڤه‌ر كێشه‌ی هه‌بووبێت و نه‌تزانیبێت چیه‌ یان كاتێك له‌سه‌ر كۆمپیته‌ری كه‌سێك هه‌ڵه‌یه‌ك رووده‌ده‌ات نازانیت بۆچی ئه‌مه‌ رویداوه‌‌ زۆر به‌سوود ده‌بێت ئه‌گه‌ر بێتو هه‌ڵه‌یه‌ك رویدات یه‌كسه‌ر پێیبزانیت رێك وه‌ك ئه‌وه‌ی خۆت كۆده‌كه‌ت debug بكه‌یت، له‌ به‌ختی ئێمه‌ sentry.io  رێك ئه‌و كاره‌ ده‌كات

باسێكی JSON Web Tokens – JWT

سه‌ره‌تا

له‌م بابه‌ته‌ باسی JWT ده‌كه‌ین كه‌ چیه‌و بۆچی به‌كاردێت، تاوه‌كو ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر به‌ربڵاوترین شێوازی نوسینی پرۆگرام بریتی بوو له‌ monolithic به‌واتای ئه‌وه‌ی پرۆگرامه‌كه‌ت یه‌ك پارچه‌یه‌ روكاره‌كه‌ی له‌گه‌ڵ په‌یوه‌ست بوون به‌ بنكه‌دراوه‌ هه‌مووی له‌ یه‌ك پاكێجدا كۆده‌كرایه‌وه‌ تاوه‌كو ئێستاش زۆر به‌ربڵاوه‌و بۆ پرۆگرامی بچوك زۆر بێ كێشه‌یه‌ به‌ڵام كاتێك شتێكی گه‌وره‌ دروست ده‌كه‌یت گه‌شه‌پێدان و گۆرانكاری ده‌بێته‌ كردارێكی ئه‌سته‌م بۆیه‌ له‌ ئێستادا شێوازێكی دیكه‌ به‌كارده‌هێندرێت كه‌ هه‌ڵده‌ستن به‌ جیاكردنه‌وه‌ی رووكار و ناوكی پرۆگرامه‌كه‌ت بگره‌ زۆربه‌ی كرداره‌كان ده‌كه‌ن به‌ پرۆژه‌ی بچوك بچوك بۆ ئه‌وه‌ی بتوانرێت چه‌ند تیمێك و چه‌ند ته‌كنه‌لۆجیایه‌كی جیا به‌كاربهێندرێت به‌م شێوازه‌ گه‌شه‌پێدانه‌ ده‌وترێت microservices له‌وانه‌یه‌ پرسیار بكه‌یت چۆن ده‌توانیت له‌ نێوان ئه‌م پرۆگرامه‌ بچوكانه‌ كه‌ به‌ ته‌كنه‌لۆجیای جیا دروست كراون زانیاریه‌كان ئاڵوگۆر ده‌كه‌ن ده‌بێت ستاندارێك هه‌بێت، به‌ڵێ ستانداره‌كه‌ هه‌یه‌ RFC 7519 یان ناوه‌ به‌ربڵاوه‌كه‌ی JSON Web Tokens – JWT

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی سێیەم


ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دوژمنەکەت بناسە – هەڕەشە هەنووکەییەکان و ناوچەی ئامادەیی بۆ توشبوون

ئامانجەکان و فێربوون لێیان

فێربوونی ئامانجەکان بۆ ئەم بەشە تێگەیشتنە لە هەڕەشە هەنوکەییەکان و ناوچەکانی ئامادەیی بۆ توشبوون، واتە تۆ لە خاڵە لاوازییەکانی سیستمەکان  و کردارەکان، تۆ لە هەڕەشەکان و کردارە ناحەزەکان تێدەگەیت کە ڕووبەڕووی خۆت و کەسانی تر دەبێتەوە لەسەر ئینتەرنێت لە هاکەرەکانەوە بۆ نیزامی تەشفیر کردن و لە exploit kitsەوە بۆ popsەکان.

ئەندازیاری پێچەوانە چیە؟

ئەندازیاری پێچەوانە(Reverse Engineering) بریتیە لە کرداری وردبوونەوە و شیکردنەوەی کاری سیستەمێک یان ئامێرێک بۆ تێگەشتن لە شێوازی دروستکردنی و چۆنیەتی کارکردنی بە مەبەستی باشترکردن یان دروستکردنەوەی ئەو سیستەمە، ئەم تەکنیکە پێشووتر لە بواری تردا بەکاردەهات بەڵام ئێستا بەشێوەیەککی بڵاو لە بواری نەرمەکاڵا و ڕەقەکاڵای کۆمپیوتەردا بەکاردێت. (هەندێک جار وشەی (باک ئێنجنیرینگ)یش بۆ هەمان مەبەست بەکاردێت واتە (ئەندازیاری دواوە)

باسێکی وردی Authentication و Authorization

لە نوسینی ئەمجارەمدا بە پێویستم زانی باسێکی وردی دوو چەمک بکەم کە ھەموو کەسێک لە بواری تەکنەلۆجیا زوو یان درەنگ توشیان دەبێت و دەبێت زانیاری ھەبێت لەسەریان ئەم دوو چەمکەش بریتین لە Authentication و Authorization، ئەم بابەتە زیاتر وردبینی دەخاتە سەر لایەنە تەکنیکیەکە چۆن کەسێکی پرۆگرامساز سوود لەم بابەتە وەرگرێت و بتوانێت بیرۆکەکانی خۆی لەناو سیستەم و ماڵپەرەکانیدا جێبەجێ بکات.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی دووەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – ناسینی خۆت – دیمەنی هەڕەشە و لاوازی (ئامادەیی بۆ توشبوون)

ئامانجی ئەم بەشە تێگەیشتنە لە بناغەی یاساکانی ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity)، کە چۆن ئەم ڕێسایانە جێبەجێ دەبێت لەسەر هەر حاڵەتێک بەتایبەت ئەوانەی کە تایبەتە بە خۆمان، کەواتە ئێمە دەتوانین ئەو بەشانە دابمەزرێنین و پیادە بکەین کە بەرەنگاری ئەو لاوازیانە دەبنەوە، کەواتە تۆ لەو پەیوەندییانە تێدەگەیت کە لە نێوان ئاسایش (Security)، پەنهانی (Privacy) و نادیاری (Anonymity) هەن، ئەو ڕێسایانەی لەم بەشەدا فێری دەبیت پێویستە لە مێشکتدا بیهێڵیتەوە و جێبەجێی بکەیت بە درێژای ئەو گەشتەی بەناو زنجیرە بابەتەکەدا دەیکەین.

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – ناسینی هاککەر – زنجیرەی یەکەم

ئاسایشی ئەلیکترۆنی (Cyber Security) – بەرگی یەکەم – دەستپێک

سڵاوتان لێبێت ئەزیزان، لە زنجیرە بابەتێکی نوسراودا باس لە پارێزگاری ئەلیکترۆنی دەکەین، ئاشنا بوون بە هەموو ڕێگاکان و چونە ناو قوڵای و چارەسەر کردنیان، ئەم بابەتانە بە شێوەی زنجیرەییەو هەر جارە زنجیرەیەک بڵاو دەکەینەوە وە لە زنجیرەی یەکەمدا تەنها ناساندنێک بە بابەتەکە دەکەین، بابەتەکان تۆزێک وشک و قورسن بەڵام هەنگاو بە هەنگاو لەگەڵی بڕۆن و ئەو وشانەی کە بەکارمان هێناوە بەسراوەتەوە بە لینکەوە دەتوانن زانیاری زیاتری لەسەر وەرگرن لە سەرچاوەکانی ترەوە.